Khi ánh bình minh ló rạng vào sáng 30-4-1975 tại Sài Gòn, thành phố chìm ngập trong cơn hoảng loạn. Nhưng rồi mọi việc đã không diễn ra như kịch bản đã được bộ máy chiến tranh tâm lý vẽ nên trước đó. Một lần nữa đọc lại cuốn sách: Thành phố Hồ Chí Minh - giờ khắc số 0 - những phóng sự về kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm của Borries Gallasch (biên tập viên báo Spiegel) được xuất bản ở Đức chỉ bốn tháng sau giờ khắc số 0 đó chúng ta có thể thấy rõ điều đó qua những ghi chép nóng hổi thời sự được ông tập hợp ngay sau thời khắc lịch sử đó.

Tết Quý Tỵ, nhà báo Thái Duy tức nhà văn Trần Đình Vân đến chơi và tặng cuốn sách mới ra lò “Khoán chui hay là chết”. Cuốn sách chủ yếu tập hợp những bài viết đăng báo của anh trong các năm 1980 - 1981 là thời kỳ sôi nổi đấu tranh cho khoán sản phẩm cuối cùng tới gia đình trong nông nghiệp, cũng là thời kỳ phát triển mới của nông nghiệp, mở đầu thời kỳ đổi mới đất nước...

Đã tròn 38 năm Ngày giải phóng hoàn toàn miền nam, thống nhất Tổ quốc - một chặng đường không ít gian nan, nhưng cũng rất đỗi hào hùng của dân tộc ta.

Những năm 60 của thế kỷ trước tôi là cán bộ phòng tuyên truyền của Tổng cục Lâm nghiệp. Cứ mỗi độ Tết đến xuân về, cán bộ tuyên truyền ngành lâm nghiệp chúng tôi lại bận rộn vô cùng. Đó là việc chuẩn bị cho “Tết trồng cây” do Bác Hồ khởi xướng. Tổ chức họp báo để giới thiệu chủ đề về “Tết trồng cây”, tập hợp số liệu công việc trồng cây của các tỉnh, thành để làm báo cáo lên Chính phủ và Văn phòng Chủ tịch nước.

Các tầng lớp nhân dân ta ở trong nước và ngoài nước đã và đang hưởng ứng tích cực việc đóng góp ý kiến vào nội dung sửa đổi Hiến pháp năm 1992 với nhận thức chính trị sâu sắc Hiến pháp là đạo luật cơ bản của một quốc gia độc lập, có chủ quyền, thể hiện cao nhất ý chí và nguyện vọng của nhân dân trong việc khẳng định những thành quả của đất nước trong chặng đường lịch sử đã qua, xác định những nhiệm vụ trọng tâm của cả dân tộc ta trong thời lịch sử mới.

Tôi có may mắn được dự Hội nghị Pa-ri về Việt Nam từ ngày đầu cho đến ngày Hiệp định Pa-ri được ký kết (1969-1973). Sau đó lại tiếp tục dự Hội nghị hai bên Miền Nam Việt Nam (MNVN) để bàn về công việc nội bộ của MNVN. Rồi đến Đại thắng mùa Xuân 1975.

Khách du lịch vào thăm Thế Miếu trong Hoàng thành Huế, thăm Cửu Đỉnh trước Hiển Lâm Các, thường ngạc nhiên khi biết từ đầu thế kỷ 19, vua Minh Mạng đã dành nhiều bức tranh chạm nổi về Biển Đông (Cao Đỉnh), Biển Nam (Nhân Đỉnh) và Biển Tây (Chương Đỉnh) để đúc Cửu Đỉnh.

Cả cuộc đời đam mê vốn cổ, thầm lặng với công việc nghiên cứu Hán Nôm, bạn bè đồng nghiệp và người dân vẫn thường gọi TS Mai Hồng, nguyên cán bộ Viện Hán Nôm là ông gia phả. Vậy mà, chỉ khoảng sáu tháng nay, kể từ khi sự kiện tấm bản đồ cổ “Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ” được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trở thành tâm điểm chú ý của người dân trong nước và bạn bè quốc tế, ông còn được nhắc đến với tên gọi “ông bản đồ”...

Trong bài nói tại Lễ thành lập lực lượng Công an nhân dân vũ trang - nay là Bộ đội Biên phòng (3-1959), Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ thị: “Chống bọn xâm lược và bọn phá hoại là công việc của bộ đội, của công an nói riêng và toàn dân nói chung; là nhiệm vụ mà quân đội và công an phải dựa vào dân mới hoàn thành được tốt... Chúng ta phải dựa vào dân để hoạt động. Khi tổ chức được dân, đoàn kết được dân thì việc gì cũng làm được” (Hồ Chí Minh - Toàn tập - (2011), Nxb CTQG, Hà Nội).

Tôi không biết ý tưởng lập một góc Trường Sa ở nhà mình nảy ra ở ai đầu tiên và hiện nay ở nước ta đã có bao nhiêu góc như vậy. Nhưng đối với tôi ý tưởng này đến từ hai người bạn nhà văn. Giữa tháng 5-2012 tôi vào TP Hồ Chí Minh để lên tàu từ cảng Cát Lái ra thăm Trường Sa lần thứ hai trong đoàn thành phố Hà Nội.

Đang là mùa xuân, nắng gió đẹp, mời cụ lang Thiên Tích làm chuyến vãn cảnh ngoại ô cũng là một ý nghĩa. Ông cụ vốn là một danh y từng đã có hai khóa liền được bầu làm Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam.

Dặm dài biên giới - nơi những cột mốc lặng thầm đánh dấu điểm Tổ quốc thành hình. Đảo nhỏ xa xôi - nơi những vọng gác tiền tiêu ngày đêm canh giữ biển trời quê hương chưa bao giờ biết ngủ. Từng tấc đất phên dậu biên cương, từng cái tên thân thương nơi đảo chìm đảo nổi đã trở thành mạch nguồn cảm hứng chan chứa cho biết bao tác phẩm nghệ thuật ra đời và sống mãi cùng năm tháng. Như lời ca khúc Nơi đảo xa: “Đây Trường Sa, kia Hoàng Sa. Quần đảo đứng hiên ngang, thiên hùng ca ngời sáng”. Tết sắp đến, Xuân đang về, xin hãy cùng lắng lại trong dòng chảy ký ức của người nghệ sĩ...

Nơi bắt đầu Tổ quốc, cũng là nơi bắt đầu của lịch sử một dân tộc. Những ngày đầu năm, hướng về nguồn cội, về biên cương hải đảo, GS, TS Nguyễn Quang Ngọc, Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, đã dành cho chúng tôi cuộc trò chuyện dưới góc nhìn lịch sử.

Xuân Quý Tỵ đã về trên khắp mọi miền đất nước trong thời điểm chúng ta vừa phải đối mặt và từng bước vượt qua bao thử thách nghiệt ngã trong năm 2012. Suy thoái kinh tế chưa được chặn đứng, gây tác động xấu nhiều mặt.

Hà Tiên, phên dậu Tây Nam Tổ quốc; nơi hòa quyện sông núi, biển hồ, hang động và tình người; nơi tiếng chim hót chưa hết nhịp đã “quá cảnh” hai quốc gia nay đổi thay, hội nhập nhiều rồi.

Lý Sơn là quê hương của Đội Hoàng Sa kiêm quản Bắc Hải. Là nơi mà hôm nay, hậu duệ của các “hùng binh” năm xưa vẫn kiên cường một lòng sống chết cùng biển cả. Để mỗi con tàu ra khơi trở thành một cột mốc sống khẳng định chủ quyền lãnh hải. Để mỗi hải trình thắng lợi trở về là củng cố thêm một niềm tin giản dị, “phải bám biển để giữ ngư trường, để thế hệ cháu con còn được ra với nơi ông bà mình đã đổ máu xương giữ gìn”.

Đứng từ đỉnh cao nhất của dãy núi Khoang La Xan, nơi có cột mốc của ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc nhìn xuống, chỉ thấy xanh ngút tầm mắt. Ở nơi đó, từng ngày từng giờ, người Hà Nhì kiên cường bám trụ, kiên cường trong xóa đói, giảm nghèo, là tai, là mắt của Bộ đội Biên phòng trong công cuộc gìn giữ bình yên cho cả một dải biên cương rộng lớn.

Đối diện với người khác - tha nhân, nhất là khi cái tha nhân ấy lại to, khỏe, mạnh, khôn hơn mình (là mình nghĩ thế) thì ta có nhu cầu tự hỏi mình là ai. Tự nhiên có động lực truy tìm những năng lực, bản sắc, gốc gác, vẻ đẹp tiềm ẩn của mình để mà tiến hóa, hùng mạnh lên và không bị đồng hóa hay diệt vong.

Việt Nam nơi đâu chẳng có những dòng sông. Những dòng chảy ngạo nghễ từ miền ngược đổ về, qua thác ghềnh rồi lại về Biển Đông. Gần bốn trăm con sông được định tên trên đất Việt, có dòng hung dữ thành huyền thoại như sông Đà, sông Hồng, có dòng hiền lành bí ẩn như Nho Quế, có dòng tự do như sông Mã. Nhưng phía thượng nguồn, phía những ngã ba biên giới, những dòng chảy chưa bao giờ thôi dữ dội.

Dọc theo biên giới là hàng ngàn vực thẳm, núi cao thách thức. Với tôi, bên kia đỉnh núi có bản làng neo trên đó, bên kia luôn hiện ra sức sống mới với nương rẫy nhấp nhô, ruộng “trườn” theo sườn dốc. Và người biên cương luôn cho ta những tình cảm ấm nồng.